Discover 4x4 verkent de wegen naar en door Marokko

"Een dikke 10.000 kilometer erbij op de teller van de Defender."

 

Na het zien van de Marokko aflevering van De Gevaarlijkste Wegen van de wereld besluiten wij, Harrie en Marianne van Discover 4x4, dit land weer op de bucket list te zetten. De volgende dag komt Marianne al met een voorstel. “Zeg Harrie wanneer jij nu eens met de auto naar Marokko rijdt en ik kom later met het vliegtuig, dan kost de heen- en terugreis mij geen vrije dagen. En als wij dat nu ook doen voor de zomervakantie naar Albanië, dan kan ik nu 2 weken en van de zomer 3 weken vrij nemen”. Zo gezegd zo gedaan. Maar ik ga gewoon 4 weken eerder weg ton opzichte van de vliegreis van Marianne. Ik wil eens uitproberen hoe mijn luchtwegen reageren op de droge lucht in de Sahara. Ik heb namelijk astma dat lijkt op COPD. Met 70% longcapaciteit en de nodige beschadigingen in de luchtwegen hoop ik door een gunstig klimaat de batterij weer op te kunnen laden. Daarom stel ik de vertrekdatum vast op 20 maart en Marianne komt 15 april naar Casablanca.

Deze reis tikt een dikke 10.000 km op de teller van de Defender bij. Mijn luchtwegen zijn niet verbeterd, maar ik heb een fantastische tijd in Marokko gehad. Lees en beleef mee.

Marokko

Reis week 1

Vertrek uit Culemborg rond 7:30.

Onderweg regen en veel korte files. Na Antwerpen wordt het droog. Om 11:00 rijd ik Frankrijk binnen en heb een stop gemaakt en wat gedronken. Doorgereden tot 12:45. Kopje thee en een broodje bij Laon, de eerste 380 km zit er op. Onderweg bij een omleiding een stuk afgesneden over een onverhard pad. Veel waterplassen en kuilen. De auto is nu erg vies.

Doorgereden tot Angoulême, bijna 1000 km. Om 22:00 had ik een plekje om te slapen in een woonwijk, aan een pleintje omringd met winkels en woonhuizen.

Om 5:30 ben ik wakker geworden van de kou. Nog wat blijven liggen maar slapen lukt niet meer. De eerste auto's rijden al langs. Vogels worden wakker. Harrie gaat er uit. Inpakken en rijden maar, het wordt weer een lange dag kilometers vreten. Om 6:05 weer onderweg naar het zuiden. Doorgereden tot voorbij Bordeaux. Ochtendspits met veel files. Daarna maar een ontbijtje en tandenpoetsen. Via weggetjes door Les Landes naar Bayonne gereden. Hier is het ook mooi.

Vanaf Byonne alleen maar bebouwde kom tot aan de Spaanse grens. In Spanje is het verkeer beter geregeld. Het tempo gaat omhoog, 80, 90 en daarna 100 km/u. Meest vierbaanswegen. Via N en A wegen naar Burgos, daarna alleen nog snelweg. Het miezert de hele dag. De bergen in midden Spanje hebben een witte hoed op. Pas om 17:15 wordt de lucht fel en gaat de zonnebril op. Af en toe schijnt de zon. De temperatuur ligt nog onder de 10 graden. Om 18:45 stop ik om te tanken en een warme maaltijd te nuttigen. Doorgereden tot 21:00. Mooi plekje in een dorp bij Cáceres gevonden om te overnachten. Hier heb ik gestaan langs een wandelgebied bij een meertje in het centrum van het dorp. Vannacht was het koud. Had extra slaapzak gepakt. Om 4 uur wakker geworden van een koude nek. Sjaal gemaakt van mijn hemd en doorgeslapen tot de wekker van 7:00 ging.

Eerst Marianne gebeld om even te laten weten dat alles goed gegaan is.

Vandaag ook weer lekker door kunnen rijden. Optimistisch de zonnebril opgezet bij vertrek en 6 graden. Half uur later zwaar bewolkt maar het bleef droog en het weer klaarde op. Bij Sevilla werd de lucht steeds blauwer en vanmiddag in Tarifa 15 graden. In de haven eerst een ticket gekocht voor de overtocht naar Tanger en dan naar de camping. Biertje op het strand gedronken, lekker in de zon en uit de wind, want het waait hard. Huishoudelijke werkjes gedaan en gedoucht. Internetten op de camping, dus iedereen is weer op de hoogte hoe de reis verloopt. Negen uur naar bed en morgen de boot.

Bij het naar bed gaan stormt het. Ergens in de nacht werd ik wakker en het was muisstil, de wind was gaan liggen.

7:00 opstaan. Opnieuw een koude nacht. Inpakken en vertrekken naar de haven. Ik sta bijna vooraan in de rij wachtende auto's. Om kwart over acht wordt begonnen met inchecken. De Defender in het ruim van de veerboot geparkeerd en naar boven gelopen. Eenmaal boven in de boot staat er al een kleine rij voor de Marokkaanse douane te wachten. Twee douaniers, die met de boot meevaren, stempelen de paspoorten voor de visa. Ruim voor vertrek heb ik mijn stempels. Om 9:00 worden de motoren gestart en varen wij de haven uit. Er is een lichte deining op open zee. Ik had erger verwacht na de storm van gisteravond. Op de boot zijn veel mensen die Tanger in een dag bezoeken en dan weer terug varen naar Spanje.

Na een uur varen bereiken wij Tanger. Er staan weinig auto's op de boot dus ik ben er snel af. Bij de douane wordt ik in een rij gedirigeerd en krijg een formulier om de auto in te klaren. Dit had ik thuis al online gedaan, dus hoef ik niet te schrijven. Nu wachten tot de douane mij wil helpen. Er loopt politie rond met een drugshond. Er wordt veel bagage gecontroleerd. Een busje voor mij moet alles er uithalen en naar het kantoor brengen. Wat mij opvalt is dat er helemaal geen stromannen lopen die je willen helpen met het invullen van de papieren. Dan ben ik aan de beurt. De achterdeur moet open. Wat zit er in de kist? Ik doe de deksel open. Er zitten alleen levensmiddelen in. Dan vragen ze of ik wapens bij mij heb of bommen. Wanneer ik ontken krijg ik het formulier van de auto terug en mag ik vertrekken. In een uur door de douane. Dat valt mee.

Via de gps rij ik door het hectische verkeer naar een geldautomaat. Vlak voordat ik er ben zie ik in een zijstraat een aantal vrije parkeerplaatsen. Best bijzonder in een overvolle stad wat auto's betreft. Dan wandel ik naar de bank en haal geld uit de muur. Aan de overkant zit een Orange-shop. Daar koop ik een data-simkaart voor de tablet. Nu proberen om Tanger uit te komen. De route naar de autosnelweg is continu opgebroken. Via via kom ik Tanger uit. Ik parkeer de auto en bel via FaceTime naar huis om te laten weten dat alles goed is gegaan.

Het is voor mij nog onbekend hoever ik ga rijden vandaag. Er trekt n.l. een enorm regenfront over Noord-West Marokko. Mogelijk is het eind van de middag droog bij Casablanca, maar ook Marrakech lijkt droog. Ik draai de autosnelweg op en trek een kaartje voor de tol. Er is niet veel verkeer, dus er wordt een goed gemiddelde snelheid gehaald. Na nog een paar tol stukken ben ik al snel in Rabat en dan volgt Casablanca. Ik heb mij niet goed voor kunnen bereiden wat ik nu ga doen. Omdat het stormt aan de kust ga ik richting Marrakech. Bij het vliegveld Mohammed V overweeg ik om daar op de parkeerplaats te overnachten. Maar ik rijd door, trap het gaspedaal wat verder in en kruis met 120 km/u naar Marrakech. Wanneer het tol-traject voorbij is vindt ik al snel een camping. Het is 19:30. Deze camping staat helemaal vol met campers en het valt niet mee om een plekje te vinden met een elektriciteitsaansluiting in de buurt. Op een piep klein veldje voor tentjes vind ik een plek met aan de overkant van het pad de elektra-aansluiting. Normaal ben ik zelf voorzienend in het stroomverbruik, maar de nachten zijn zo koud dat ik het meegebrachte kacheltje in de daktent wil installeren. Marianne had een goed idee om hem op een kist te zetten. Het is de afsluitplank van het keukentje geworden. Met een spanbandje zet ik hem vast. Mocht hij los komen en omvallen dan zit er een beveiliging op zodat hij uit gaat.

Vanavond eet ik krentenbollen. Ik heb n.l. een behoorlijke hoeveelheid brood meegekregen van Marianne en dat moet op voordat het gaat beschimmelen. Als ik naar bed ga is het al lekker warm in de daktent. Ik slaap prima, desondanks ben ik al weer vroeg wakker.

De zon schijnt aan een wolkenloze hemel. Dat ziet er goed uit. Na het ochtendritueel draait de neus van de Defender richting Ouarzazate om het Atlasgebergte over te steken, 220 km te gaan. De bergen rond Marrakech zijn wit van de sneeuw. Op 1400 m hoogte ligt er sneeuw in de berm. Hogerop kan ik zien dat sneeuwschuivers bezig zijn geweest. De weg naar de pashoogte heeft heel veel bochten. Er wordt aan de weg gewerkt om deze levensader naar de Sahara breder te maken. Boven op de pas, 2260 m, is het precies 0 grd. Aan de "droge" kant van de berg ligt geen sneeuw.

Om 15:30 ben ik op de camping La Palmeraire. Het is lekker warm in het zonnetje. Biertje drinken en wat rommelen.

Na het avondeten heb ik een stukje gewandeld. Het werd al donker, maar aan de westelijke hemel was nog lichtschijnsel te zien. Naarmate dat dit licht verdwijnt wordt de sterrenhemel meer en meer zichtbaar. Wat een pracht hebben wij boven ons hoofd dat door de lichtvervuiling in Nederland bijna niet meer zichtbaar is. Wanneer ik terug kom drink ik een borrel en ga naar bed want de buitentemperatuur is zeg maar ronduit koud.

Vanmorgen om zeven uur wakker geworden, zes uur Marokkaanse tijd, maar ik hou het ritme van thuis nog even aan. Kopje thee en een boterham genuttigd. Daarna een flink stuk gewandeld en foto's gemaakt. Terug op de camping weer aan de thee en nu de temperatuur hoger is buiten zitten lezen. Korte broek en slippers aangetrokken en lekker in de zon gezeten.

's Avonds nog even naar het dorp gewandeld. Het is lekker druk op straat en de winkels zijn open. Bananen gekocht en terug naar de camping. Daar nog een poosje met Nederlanders gesproken voordat ik ging slapen.

Zondag, opgestaan toen de zon op de tent scheen. Na ontbijt en tandenpoetsen kom ik terug bij de auto en ligt er een brood op mijn tafel. Okay, wat ga ik daar mee doen? Deze ga ik voor het avondeten gebruiken. Een omeletje er op denk ik.

Maar ik ga eerst wandelend Ouarzazate in, via de landweg naar de brug over de rivier, dan linksaf tot de winkels beginnen. Tegenover het Shell tankstation rechtsaf om op een groot plein te komen. Links heb je een souk. Bij een groentenkraam heb ik spullen gekocht voor de omelet en voor morgen alvast aardappelen en wortelen. Onderweg terug een FaceTime gesprek met mijn dochter en gezin.

Terug op de camping een boek gelezen.

Lenteuitjes schoon gemaakt en fijn gesneden. Deze gebakken met drie eieren. Heerlijke omelet in combinatie met het Marokkaanse brood.

Reis week 2

Vanmorgen weer een brood gekregen. En van de Franse buren een kop koffie. Geweldig. Lekker ontbeten bij een bewolkte hemel. Vandaag is het regelmatig bewolkt, maar de zon schijnt ook veel. Voor vandaag staat een bezoek aan de Kasbah Taourirt op het programma. Dit is ongeveer even ver wandelen als de wandeling van gisteren. Weer de landweg over naar de brug. Onderweg opnieuw veel vrouwen die naar hun landje gaan of al met een bos takken op hun rug terug kwamen. Bij de Kasbah entree betaald van 20 DH. Een gids wilde ik niet. Lekker rond gewandeld en de vertrekken bekeken. Op de bovenste verdieping waren kamers met heel mooie plafonds. Dit zullen vertrekken van de Pasjah geweest zijn. In de buurt van de Kasbah rond gewandeld door de kleine straatjes en aan de overkant van de Kasbah in een paar souvenierwinkels gekeken. Hier heb ik een mooie olifant gekocht. Onderweg wat gegeten en terug naar de camping gewandeld. Schoenen uit, kortebroek aan en relaxen.

Vandaag wil ik een lange wandeling naar het meer maken. Dit is een stuwmeer om het water op te vangen zodat het in drogere tijden gebruikt kan worden voor irrigatie van de landerijen. Het is een wandeling van ongeveer 5 km, maar de zon brand al behoorlijk. De route gaat eerst door een paar dorpjes en het valt mij op dat er zoveel scholen zijn. Daarnaast zie je wandelend toch meer dan dat je in de auto zit. Bij het laatste dorp moet ik van het asfalt af. Er is hier weinig vegetatie. Zelfs wanneer ik dichter bij het water kom groeit er bijna niets. Boven mij zie ik grote vogels die in een groep op termiek zweven. Het lijken wel ooievaars. Voor mij zie ik een groep vogelaars die hier niet heel veel te spotten hebben. Al snel stappen ze in hun busje en rijden weg. Zelf ga ik op een grote steen zitten en geniet van de intense stilte. Alleen het getjilp van wat vogels zijn er te horen. Ik eet in alle rust mijn brood en begin daarna aan de terugwandeling.

Onderweg zie ik plots een paar vrouwen de was doen. Met blote voeten wordt de was gestampt en vervolgens in het stroompje gespoeld.

Door de warmte valt de wandeling terug erg tegen. Ik rust een paar keer uit op een muurtje en als het even kan in de schaduw. Wanneer ik op de camping arriveer is de watervoorraad die ik bij mij had helemaal geconsumeerd. Gelukkig is de limonade uit de koelbox lekker koud en dorstlessend.

Aan het einde van de middag moet ik nog boodschappen doen en dat is ook weer een wandeling van een uur (half uur heen en half uur terug).

De wandeling van gisteren zit nog in mijn benen. Plus dat ik een allergische reactie op de gegeten tomaten van gisteravond heb gekregen. Dit uitte zich in een hoestbui van 2:30 tot 6:00. Nadat ik extra medicijnen tegen mijn astma en anti-histamine genomen had zakte het hoesten af. Ik ben weer in slaap gevallen en werd rond negen uur wakker. Deze dag houd ik mij rustig en blijf in de schaduw met een boek.

Vandaag naar de stad gewandeld om levensmiddelen te kopen. Maar eerst naar een bank om geld te halen. Onderweg kom ik een Belg tegen die een ommetje maakt. We maken een praatje tot hij terug gaat naar zijn Riad en ik doorloop naar de bank. Met verse Dirhams op zak vertrek ik naar de groentehal. Onderweg wordt ik aangesproken door een goed Engels sprekende Marokkaan. Hij wil mij een adres in Zagora geven om daar langs te gaan. Het blijkt een stroman voor de lokale tapijthandel. Er werd direct thee geserveerd en een praatje gemaakt. Er kwamen foto's te voorschijn over de woestijn. En de vraag werd gesteld of ik interesse heb in een tapijt. Bij ontkenning wil ik toch wel een woestijn overnachting bij zijn broer? Ook daar geen interesse in. Dan toch wel een sjaal om een tulband van te kunnen maken. Ook daar zeg ik nee tegen en neem afscheid van de beste man. In de groentehal dadels gekocht, direct maar een doosje van een kg omdat deze slechts 30 Dirham kosten, omgerekend €2,85.

Aan het einde van de dag nog op pad geweest om water te kopen. Gelukkig vond ik een winkeltje dichtbij de camping waar ik 2 x 5 liter water kocht.

Vannacht eindelijk goed geslapen. Vandaag wil ik vertrekken uit Ouarzazate. Mijn plan is om richting de Gorges du Dades te gaan en iets te zien van het gebied waar rozenwater wordt gemaakt. Wanneer ik uit Ouarzazate rijd staan er veel vlaggen langs de weg. Gisteren had ik gehoord dat de koning zou komen om een energiecentrale te openen. Op ieder kruispunt staat politie en er zijn veel militairen te zien. Langs de weg wordt het vuil en plastic verwijderd. De koning zal het zwerfvuil niet onder ogen krijgen.

Wanneer ik in het rozengebied kom zie ik de nodige reclame langs de weg om klanten naar binnen te lokken om rozenwater te kopen. Ik zie echter geen roos bloeien, alle blaadjes zullen al wel geplukt zijn. Ik maak een ommetje door het binnenland en kom, zoals verwacht, op een piste te rijden. Eerst onverhard door een dorp en daarna langs kale bergen. Een prachtig landschap met een paar schapen/geiten kuddes die een schamel maal bij elkaar zoeken. De piste is slechts 12 km lang maar prachtig. Omdat ik anders uitkom dan verwacht ben ik mijn oriëntatie een beetje kwijt. Kwam ik achteraf gezien op de weg uit waar de Gorges du Dades aan liggen, maar daar kwam ik pas achter toen ik al halverwege de weg naar de Gorges du Todra reed. Dat is niet zo erg, want daar zijn een aantal campings die er bij de Gorges du Dades niet zijn. Voor Tineghir wordt een compleet nieuwe stad uit de grond gestampt, ongelofelijk wat een uitbreiding.

Op weg naar de Gorges du Todra vind ik een leuke camping bij hotel/camping Atlas. Hier klap ik mij daktent weer uit.

Zaterdag breng ik te voet een bezoek aan de Gorges du Todra. Een wandeling van 5,5 km enkele reis. Onderweg zie ik weer van alles dat leuk is om te fotograferen, o.a. vrouwen die de was doen in de rivier. De Gorges zijn mooi en commercieel. Toch zijn de handelaren niet erg opdringerig. Het is vandaag licht bewolkt en dat is prettig voor deze wandeling. Het valt mij op dat ik eigenlijk geen winkel zie onderweg. Vorig weekend was mij ook al opgevallen dat er veel winkels gesloten waren. Wanneer ik terug ben zijn de voeten moe. Ik neem een lekker koud drankje uit de koelbox en relax de rest van de dag.

Zondagmorgen sta ik op en de zon schijnt. Was het gisteren de hele dag licht bewolkt, nu is er een blauwe lucht en dat voorspelt een warme dag. Nadat ik een douche genomen heb haal ik een brood bij de jongens van de camping en ontbijt met een kopje thee. Mijn bananen zijn op en omdat ik gisteren geen winkeltje gezien heb waar ze die verkopen ga ik lopend op pad richting Tineghir. Ook hier zie ik niets dat op een winkel lijkt en het is abnormaal stil op straat. Zouden de Marokkanen tegenwoordig ook weekend houden. Terug op de camping houd ik mij bezig met lezen, internet, een prachtig beeldgesprek met de meiden van Achter 't Zand, eten koken en de afwas.

Reis week 3

Maandag klap ik de daktent in en ga op zoek naar de grote supermarkt die er volgens de jongens van de camping moet zijn. Op de aangewezen locatie is echter niets te vinden. Groenten en fruit koop ik op de markt. De overige spullen in een kleine supermarkt.

Terug op de camping met de Duitse buren gesproken en de boodschappen opgeborgen.

's Middags door de oase gewandeld. Tussen palmbomen en kleine tuintjes door over smalle paadjes. In de avond eten koken, rijst, aubergine, paprika, ui, pepertje en knoflook. Stuk cervelaatworst er bij. Lekker gegeten. Afwas, douchen en auto reis klaar maken voor zover dat kan op de avond voor vertrek.

Vandaag ga ik richting Zagora, 238 km. Daktent inklappen en alles in de auto op z'n plek zetten. Afrekenen en Harrie is onderweg. Nog in Tineghir houdt het asfalt al op. Flink stuk piste, maar men is ook bezig een nieuwe weg aan te leggen. Hele stukken mag ik hier al over gravel rijden, maar ook regelmatig de oude route volgen. In een dorpje is het marktdag en je begrijpt niet waar al die mensen vandaan komen. De omgeving is hier erbarmelijk voor de mensen. De bergen zijn kaal en er groeit bijna niets. Aan het einde van het dorp begint een asfaltweg. Deze volg ik tot ik een afslag moest nemen. Een smalle piste die mij tot boven de 2300 m voert. Na uren rijden komt mij een Toyota Landcruiser tegemoet. Het blijken Amerikanen die vanuit Kuala Lumpur, Azië, hun reis zijn begonnen. Even een leuk praatje gemaakt. Toffe lui. Een stuk verderop komen mij Engelsen tegemoet. 2x Defender en een Patrol. Met de voorste mensen even gesproken over de route. Doorgereden tot Nekob alwaar het asfalt begint. Op de rand van het dorp is een camping. Omdat ik de tijd heb besluit ik hier te overnachten. Vanmorgen om 10:00 vertrokken en om 15:15 heb ik 120 km onder de wielen gehad. Ik maak kwartier en krijg een glas thee aangeboden van de camping. Er komt een Toyota Hilux aan, gevolgd door een VW-bus met NL-kenteken. Blijkt het Paul van camping Zebra te zijn die op pad is met een klant. Even bijgepraat.

Tijdens het voorbereiden van het avondeten wordt mij door de camping een pot muntthee en een schaaltje koekjes aangeboden. Vanavond eet ik aardappel, wortel en een bierworst. Na de afwas douchen en het reisverslag bijwerken.

Vandaag gaat de reis naar Zagora verder. Ik wil een bezoek brengen aan Ali Nassir. Hij heeft een 4x4 garage en zal de auto nakijken. De fusees lekken wat vet.

Ik ben redelijk vroeg wakker maar de poort van de camping zit nog dicht. Ik ontbijt met een mok thee en twee bananen. Na tandenpoetsen maak ik de auto weer reisklaar. De overnachting kost 75 DH, ik betaal met 100 DH en de knul heeft geen wisselgeld. Hij springt op de fiets en gaat ergens wisselen. Daarna kan ik vertrekken. Eerst naar het supermarktje dat dichtbij de camping is. Tot nu toe heb ik brood via de camping gekregen/besteld. Nu voor het eerst een brood gekocht, 2 DH = €0,20.

Nu eerst een stuk asfalt en daarna de locale weg door de oases i.p.v. de provinciale weg. Hier kom ik weer mooie taferelen tegen om te filmen en te fotograferen. Dan is er weer asfalt. In 2013 was dit nog piste. Hoe lang zal het nog duren voor de leuke doorgaande routes in Marokko allemaal van asfalt zijn voorzien?

Voor Zagora komt mij een Defender tegemoet, ik dacht even dat het de auto van Ali was, maar het is van Sahara garage, de concurrent van Ali. Ze worden boos wanneer ik zeg naar Ali te willen rijden.

Na begroeting bij Ali wordt de auto nagekeken. De bushes van de hockey sticks zijn versleten, de fusees lekken vet en een pakking van de uitgaande as van de tussenbak lekt olie.

Dus hier repareren voor het lage tarief wat het uurloon betreft.

Ik neem plaats op het bankje en krijg thee aangeboden. Even later komt Abdullah van Prends ton Temps naar de garage en de ontmoeting is hartelijk en op zijn Marokkaans met twee zoenen op de wang. Bij deze man hebben wij op onze vorige reis gegeten en overnacht. Samen met zijn broer hebben ze muziek voor ons gemaakt. Hij adviseerde mij om naar camping Les Jardins de Zagora te gaan omdat hun locatie nu minder geschikt is om te kamperen. De knul die van palmhout modelauto's maakt kwam ook langs. Ik wil van mijn auto wel een model. Hij zou er een maken en dan worden wij het over de prijs wel eens. Hij zou mij morgen opzoeken. Om vier uur wordt er een grote tajine binnen gebracht met veel brood. Wij mogen allemaal rond de tajine plaatsnemen met een stuk brood en natuurlijk met de rechter hand uit de tajine scheppen.

Rond half zes is de Land Rover zover dat ik naar de camping kan vertrekken. Eten koken, afwas, daktent openklappen, douchen, foto's en video's naar de laptop kopiëren en foto van de dag op Facebook plaatsen. Al met al een druk avondje.

Vandaag moet er nog één kering van de tussenbak worden vervangen. Ik heb afgesproken rond negen uur aanwezig te zijn, dus de wekker op half acht gezet. Ontbijt gemaakt, daktent ingeklapt en de spullen die ik overdag nodig heb uit de auto gehaald. Wanneer ik de camping afrijdt komt Omar, de jongeman van de modelauto's, juist op zijn brommer aanrijden. Hij laat mij het resultaat  zien, maar ik ben over een aantal details niet tevreden. Wij maken een prijsafspraak en hij zal de aanpassingen maken. Ik breng de auto naar Ali Nassir. Al wandelend ga ik richting bank om geld te pinnen. Onderweg probeer ik stickers voor de auto te scoren, maar de meeste winkels en shops zijn nog gesloten. Bij de bank helpt de bewaker met pinnen, omdat ik mijn pasje moeilijk terug kan pakken als dat naar buiten komt. Helaas lukt het niet met de communicatie met de host en hij verwijst mij naar de volgende bank. Een bankmedewerker helpt mijn vriendelijk met het pinnen. Wanneer ik terug richting camping loop komt Omar weer langs gereden. De Land Rover miniatuur is klaar. Ik betaal hem en dan vraagt hij of ik mee wil gaan naar zijn "atelier". Dat lijkt mij leuk en ik stap bij hem achter op de brommer. Zijn werkruimte stelt niet zoveel voor. Maar als je het resultaat van zijn werk ziet dan begrijp je niet dat dat hier wordt gerealiseerd. Hij gaat thee zetten en we babbelen wat. Hij heeft inmiddels een gezin met een kind van 2 jaar oud. Hij doet dit werk al 17 jaar samen met zijn broer. Onder de Marokko-gangers is hij een beroemd kunstenaar. Zijn eerste project als kind, was een motorfiets. Deze heeft hij verkocht aan een toerist voor een balpen en een snoepje.

Tijdens het theedrinken vraag ik hem waar ik het best een theepot kan kopen, zoiets als wat hij heeft, maar dan iets groter. Hij zal met mij mee gaan naar een vriend die kwaliteit verkoopt. De kwaliteit was prima maar wij worden het niet eens over de prijs. Dus naar de volgende winkel. Daar lukt het ook niet dan naar de volgende. Die heeft alleen nieuw van roestvrijstaal, maar de verkoper heeft een neef die andere modellen heeft. De neef moet op zolder gaan zoeken, maar heeft niet de originele kwaliteit die ik zoek. De verkoper die mij begeleid weet wat ik bedoel en weet een adres voor gunstige prijzen. Dit blijkt een opkoper te zijn die alleen tweedehands spullen heeft. Hij moet even tussen zijn spullen zoeken en dan komen de theepotten naar voren. Er zit een theepot bij die precies in mijn plaatje past. Ik weet inmiddels dat deze niet goedkoop zijn en na hard onderhandelen en iets meer dan ik in gedachten had gaat de verkoper uiteindelijk akkoord met mijn bod.

Nu moet ik met mijn begeleider mee om thee te drinken. In zijn winkel laat hij mij zijn sieraden zien. Na hard onderhandelen koop in een ketting voor een fles Sambucca en 100 Dirham. Cadeautje voor Marianne als ze aankomt in Casablanca.

Bij de verkoper achterop de scooter naar de garage om de fles Sambucca op te halen. Ik vertel hem dat ik wel terug wandel. Bij de garage is Abdullah ook weer en ik vraag hem of hij ook een cd van zijn muziek heeft. Helaas, maar hij toont mij een app waarop hun muziek te vinden is en te downloaden.

Dan wandel ik terug en ga nog op zoek naar stickers voor op de auto. Er is n.l. een sticker van Zagora verloren gegaan toen een deur werd overgespoten nadat een kind met een steen krassen had gemaakt. Dezelfde sticker heb ik nog niet gevonden maar wel een paar anderen.

Op de camping brood gegeten en veel gedronken want het is warm.

De was gedaan en opgehangen. Een boek gelezen en terug naar Ali gewandeld. De auto staat gewassen op mij te wachten. Ali pakt de sleutels en ik vraag naar de rekening. Dat komt wel zegt hij. Kom morgen maar eens langs. Wat een vertrouwen.

Onderweg op zoek naar een groenteboer. Ik vind er een in een achteraf straatje. De verkoper heeft slechts een hand. Om hem te helpen koop ik direct een heleboel groenten en bananen. Hij is er blij mee. Op de camping verhuis ik van een leeg veld naar een plekje voor de 4x4 auto's. Er is hier ook meer schaduw.

E-mails bijgewerkt en dit reisverslag ook. Heel wat beleeft vandaag. En de avond komt nog.

De avond wordt gevuld met huishoudelijke zaken.

Vanmorgen na het ontbijt eens rond gewandeld richting Omar, de modelbouwer, maar hij is er niet. Dan via een omweg terug naar de camping en brood en wat frisdrank gekocht. Ik heb nogal trek en zit om 10:00 aan het brood met een kop thee. Hierna maar richting Ali gewandeld om de rekening te betalen. Kom ik onderweg Abdullah tegen en gaan we theedrinken bij een neef. Hier leer ik de broer van Abdullah kennen en we hebben een aardig gesprek. Dan toch door naar Ali. Op z'n Marokkaans wordt uitgerekend wat de reparatie heeft gekost en na een opmerking van mijn kant wordt er korting en nog eens korting gegeven. Dan wil ik afscheid nemen maar daar wil Ali niets van weten. Ik moet blijven want rond twee uur wordt er couscous gegeten. Samen met een Engelsman, die de remmen van zijn auto heeft laten repareren, wachten wij op het eten. De couscous smaakt heerlijk, wij eten met vijf mannen de schaal leeg. Daarna rijd ik met de Engelsman mee naar de camping. Rond vier uur pak ik mijn camera en ga op pad om een stuk te wandelen. De palmeria blijkt hier niet interessant omdat er muren om de landerijen staan. Via een andere kant, het oude Zagora, kom ik de stad weer binnen. Ik ga kijken of Omar in zijn atelier aanwezig is. De deur is open en ik ga naar binnen. Ik roep of hij er is, hij is boven in de werkplaats. Gehuld in overall, een pet op en met een doek voor zijn mond is hij aan het werk. Hij maakt een Isuzu met camper opbouw. Zijn broer is bezig met het beschilderen van borden. Ik krijg weer thee. Mijn zoon wil weten of hij ook een Volvo V40 kan maken. Hij maakt in principe alle soorten auto's. Ik krijg zijn telefoonnummer om eventueel wat af te spreken.

Onderweg naar de camping brood gekocht en dit opgegeten om vervolgens de stad in te gaan om op de boulevard te flaneren. Onderweg zie ik een patisserie en koop een paar Marokkaanse koekjes. Achter de moskee vind ik de overdekte markt. Dan langs de winkelstraat een stuk gaan wandelen. Mohammed, de verkoper die mij met de theepot heeft geholpen, ziet mij lopen en wenkt mij vanaf de overkant. Na de begroeting nodigt hij mij uit voor de thee. Wij praten de hele avond over van alles en nuttigen samen een berber pizza. Wij kijken foto's en van een familielid krijg ik offroad routes die geweldig moeten zijn. Voor zaterdagmiddag nodigt hij mij uit voor de lunch.

Terug op de camping neem ik een douche en ga naar bed.

Zaterdagochtend ga ik mij scheren en de was doen, het dagboek bijwerken en met Marianne en Ruark FaceTime gesprekken voeren, omdat onze kleinzoon Zefanja vandaag jarig is. Ook mijn broer is jarig en ik stuur hem mijn felicitaties.

Om half twaalf vertrek ik naar de lunchafspraak. Onderweg koop ik koekjes voor de gastheer. Het is nog even doorlopen om om twaalf uur bij Mohammed te verschijnen. Het blijkt dat hij zelf gaat koken. Hij is bezig met de groenten schoon te maken. Mohammed gaat eerst thee zetten en wij drinken gezamenlijk een glaasje. Dan gaat hij door met het opbouwen van de tajine. Vlees op de bodem, uien er op. Verder zag ik wortel, aardappel, courgette, paprika, rode peper, knoflook, erwten, olijven, tomaat, peterselie en diverse kruiden. De tajine kon niet dicht, maar dat kwam wel goed wanneer de groenten gaan slinken. Alles op een gaspitje en anderhalf uur laten sudderen. Om twee uur kwam de andere gast, een Fransman van 75 jaar die op dezelfde camping staat waar ik ook sta. Wanneer de tajine klaar is wordt er brood gehaald en komen er nog drie mannen binnen die andere winkeltjes beheren, allemaal familie. Mohammed maakt zo iedere dag een tajine voor de mannen klaar. In zijn winkel kopen toeristen en locals, omdat het ook producten zijn die door lokale bevolking gedragen of gebruikt wordt. Na het eten verdwijnen de verkopers weer snel naar hun stek. Mohammed maakt thee en daar eten wij de meegebrachte koekjes bij. De Fransman heeft ook koekjes meegebracht.

Om half vijf neem ik afscheid, mijn achterwerk en rug doen pijn van het zitten op het krukje. Onderweg zie ik een heel mooie toegangsdeur van een winkel waar Berber spullen en dus ook tapijten worden verkocht. Een jonge man nodigt mij naar binnen om meer foto's te maken. Er komt ook een oudere man binnen die mij nog meer ruimtes toont waar goederen staan uitgestald voor de verkoop. Er wordt geen verkooppraat gehouden en na het maken van foto's neem ik afscheid. Terug bij de auto kook ik de gekochte theepot uit en zet er dan thee in. Er staat een andere Defender op het 4x4 veldje, Zuid-Afrikanen. Leuk gesprek gehad met Robbert. Voor het avondeten ga ik nog brood kopen en daarna de was uitspoelen en te drogen hangen. Foto's uitzoeken is een dagelijkse bezigheid evenals het plaatsen van de Foto van de dag op Facebook.

Vanavond zit ik wat te lezen.

Vandaag is er markt. Ik ga er naar toe om foto's te schieten. De souk ligt een stuk buiten de stad, aan de westkant. Het is druk op de weg naar en van de markt. Mensen die lopend onderweg zijn of met de ezel, de mensen met geld nemen een taxi of komen met de auto. Op de heenweg hoor ik dat mijn vriend Mohammed naar de Hamam is.

Op de markt kijk ik rond en maak foto's. Er is voor iedere categorie een afdeling op de souk. Zo is er een afdeling dadelverkoop. Ze zijn los verkrijgbaar, in zakken en dozen of netjes voorverpakt per 1 of 2 kg. Ik vraag wat 1 kg kost. 10 DH meneer. Dat is iets minder dan een euro. In Ouarzazate betaalde ik 30 DH en dat vond ik al goedkoop.

Na rond gewandeld en gekeken te hebben ga ik naar de uitgang. Hier is een oploopje en zo te horen een behoorlijk meningsverschil. De politie is er bij gehaald.

Terug in de stad zou ik theedrinken bij Mohammed maar de deur van de winkel is dicht. Dus loop ik door en dan klinkt het vreemd in je oren als je "Harrie, Harrie" hoort roepen. Mohammed heeft mij gezien en roept mij terug voor de thee. Hij heeft ook brood en maakt er direct een lunch van. Om zes uur zou ik weer bij Mohammed zijn voor een rondleiding door de Kasbah Amazraou. Om niet steeds heen en weer te moeten lopen wil ik de auto nemen, maar deze wil niet starten. De accu is te ver leeggelopen door de koelkast. Mogelijk heeft het zonnepaneel niet bijgeladen. Een starthulp met de auto van de campingbaas levert geen resultaat op. De man belt op mijn verzoek Ali en die beloofd te komen, maar Ali komt niet, Ali heeft het druk. Dus geen rondleiding door de kasba.

Reis week 4

Na het ontbijt rijdt Robbert zijn Defender naast die van mij en sluiten opnieuw de startkabels aan. Het zonnepaneel heeft nu toch behoorlijk bijgeladen, maar te weinig om te starten. Een eerste poging mislukt. Bij een tweede poging draait de startmotor iets rond. Ik wacht een poos terwijl de accu wordt bijgeladen. Dan komt de diesel tot leven en draait mooi rond.

Na een poosje rijd ik naar Ali om te zeggen dat de Defender het weer doet. Bij Ali staan een stuk of zeven auto's in reparatie en zo te zien serieuze reparaties. Dan rijd ik naar Mohammed om mijn excuses aan te bieden voor mijn wegblijven van gisteren. Gelukkig maakt hij er geen probleem van. Ik rijd nog een stuk om de accu goed op te laden en rijd terug naar de camping. Het Duitse gezin dat ook op het 4x4 veldje staat, heeft inmiddels besloten ook mee te gaan met de rondleiding. We spreken af om te vertrekken vanaf de winkel van Mohammed.

Na allerlei klusjes vertrek ik naar Mohammed die een tajine aan het maken is. Met vijf mannen zitten wij rond het tafeltje en smullen van deze heerlijke maaltijd.

Daarna blijf ik bij de winkel hangen. Ik plan mijn reis voor morgen naar Äit Ben Haddou.

Verder werk ik het reisverslag bij en drink veel thee tot het Duitse gezin komt voor de rondleiding.

Maar het Duitse gezin komt niet. Half uur gewacht en toen maar gegaan. De kasbah ligt nog voor een deel in puin, maar restauratie is in gang gezet. De synagoge is een kale ruimte waar niets aan joden herinnert.

Mohammed legt van alles uit. Hier waren de toiletten, daar huizen die nu voor opslag of stal worden gebruikt. Dat de vrouwen overdag tijdens de ramadan in de gang lagen te slapen. Ook worden er zilveren sieraden gemaakt in een gerestaureerd deel van de kasbah. Ongelofelijk onder welke slechte arbeidsomstandigheden deze mensen werken. In de winkel annex museum zijn de mooiste dingen van de Berbers te zien. Oude deuren uit vervallen kasbah's. Antieke spullen, nieuwe sieraden en meubelstukken. En natuurlijk tapijten. Prachtige objecten om te fotograferen.

Na de rondleiding breng ik Mohammed terug naar zijn winkel en neem ik afscheid.

Op de camping heb ik nog met de Duitsers gesproken. De gestuurde sms om de afspraak af te zeggen is niet bij mij aangekomen.

De camping staat vol met rallyauto's. Die zullen morgen wel vroeg vertrekken.

De rally karavaan was inderdaad al vroeg op. Zelf ben ik om 7:30 maar opgestaan want ik kon toch niet langer slapen door de herrie. De meeste auto's waren al weg. Om 8:00 was alles weer rustig op de camping. Ondertussen ben ik ook aan het inpakken omdat ik vandaag naar Aït Ben Haddou ga.

Na het betalen van het kampgeld, 240 DH voor 6 overnachtingen (€24,-) rijd ik eerst naar Omar. Onderweg kom ik Abdullah tegen en neem afscheid van hem. Bij Omar moet ik eerst thee drinken. Daarna heeft hij nog een kleinigheidje voor mij. Daarvoor moeten wij even naar de winkel van zijn vriend. Ik krijg een sjaal waar een tulband van te maken is en die wordt vakkundig bij mij aangebracht. Na Omar uitbundig te hebben bedankt en afscheid te hebben genomen moet ik gaan tanken. Bij het uitrijden van Zagora kom ik automatisch langs Mohammed en stop daar even. Als hij mij zo ziet wil hij mij direct een sjaal voor Marianne geven. Ik had een blauwe op mijn hoofd en Marianne krijgt een roze. Natuurlijk ook hier een glaasje thee. Daarna toch echt op weg richting einddoel van vandaag. De afslag die ik moet nemen gaat direct over in een piste. De omgeving is erg mooi en de piste is goed en snel te berijden. Toch oppassen voor geulen en wadi's die ik veelvuldig moet oversteken. Bij een dergelijk obstakel moet ik flink in de ankers om stuiteren met de Defender te voorkomen. Op een gegeven moment wordt de piste ruiger en de wadi's dieper het tempo gaat omlaag en de tussenbak ook. Het is hier geweldig mooi. Na 70 km kom ik bij een mijn uit en het pad wordt breed en vlak. In de bochten moet ik nu oppassen dat ik niet ga schuiven, want het tempo ligt boven de 80 km/u. Bij de volgende mijn gaat het pad over in asfalt. Dit blijf ik houden tot 6 km voor Aït Ben Haddou. Het laatste stuk is weer piste omdat ik de kortste route rijd. Je kunt ook via de gewone weg bij de kasbah komen maar dit is iets korter wat km's betreft. Eerst rijd ik langs de kasbah om te zien wat voor overnachtingsmogelijkheden er zijn. Bij een uitkijkpunt rijd ik de Defender tot boven aan toe. Het is stijl en ongemakkelijk lopen op deze plek. Even een paar foto's maken en daarna een camping zoeken. De dichtstbijzijnde valt in de categorie: eenvoudiger kan niet, maar een bivak is ook niet alles. Hier zijn tenminste nog toiletten en een douche.

Omdat het vanmiddag een beetje fris is geworden en hard waait zoek ik bijtijds mijn bed op.

Vanmorgen is het nog wel fris en ik doe een poging te douchen. Is dit de warme kraan? De andere proberen, want soms zit warm en koud omgedraaid. Maar deze is nog kouder. De andere kraan maar weer opengedraaid en even wennen aan de lage temperatuur van het water.

Broodje gehaald en ontbijt gemaakt. Daarna de Kasbah bezoeken. Er is heel veel meer gerestaureerd sinds ons vorig bezoek in 2013. Maar nog niet alles is in oude glorie hersteld.

Na een paar uur ben ik terug op de camping en 's middags een beetje rommelen, lezen en hangen.

Donderdag de 13de april. Gedoucht met koud water. Nou ja de kou was er net af. Daktent ingeklapt en afrekenen. Er is niemand aanwezig. Ballencamping ook. Dan maar eerst brood halen. Terug is er nog niemand. Route voor vandaag in de gps zetten. Via piste naar Ouarzazate en dan naar de oase Fint. Daar heb ik nu al diverse keren over gehoord dus mijn interesse is gewekt. Eens naar de buren lopen en vragen waar de man van de camping is, want die man kwam telkens kijken. Gevraagd of hij zijn vriend wil bellen. Wanneer de eigenaar na een half uur is gearriveerd krijg ik gedonder over het tarief. Hij wil mij voor twee personen laten betalen en ook nog de warme douche. Ik zeg hem dat de douche niet warm maar koud is, de zittoilet heeft geen water en er is geen service, want ik moet een half uur wachten. Na wat pingelen worden wij het eens, ik betaal en vertrek.

De piste is weer mooi en ook de kale bergen. Onderweg passeer ik diverse wadi's en bij één maak ik een stop voor de brunch.

Op zeker moment weet ik niet welk spoor ik moet nemen. Na een poosje laat de gps zien dat ik het verkeerde spoor gekozen heb en dit spoor staat niet op de kaart. Maar er zijn zoveel sporen en ik zal vast wel weer een spoor zien die de goede richting op gaat. Niet dus. Ik maak maar een nieuw spoor en zoek mijn weg over de hamada naar de route die ik wel moet hebben. Dit valt nog niet mee. Telkens sta ik voor te diepe geulen waar water door heeft gelopen. Ik dien een juiste oversteek te zoeken en onder 45 grd over te steken om zo drie wielen aan de grond te houden. Omdat het terrein heuvelachtig is moet ik er op letten dat de stijging van de heuvel tot de top en de afdaling veilig kunnen worden gereden. Het komt meerdere keren voor dat de afdaling veel te steil is om veilig naar beneden te rijden, dus zoek ik naar een betere afdaling en zo kom ik weer op het pad dat door de gps wordt herkent. Ik kom Ouarzazate binnen bij een grote militaire basis. Daarna komt de stad. Ik steek de rivier, Oued Ouarzazate, over en ga naar rechts waar ik al snel weer een piste vind die mij naar Fint voert.

In Fint wordt ik opgewacht door een gids die ongevraagd meeloopt en een aantal dingen laat zien. Het oude dorp met lemen huizen ziet er verlaten en vervallen uit. De bevolking heeft aan de overkant van de rivier een nieuw dorp gebouwd met comfortabele huizen. De vrouwen doen de was in de rivier. Wanneer ik vraag of ik ze mag fotograferen is dat geen probleem zegt de gids. Maar een van de vrouwen ziet wat er gebeurd en begint te foeteren. Jammer juf, de foto is al gemaakt.

Ik rijd terug naar Ouarzazate en parkeer bij de souk. Daar koop ik een tas vol groenten en fruit. Daarna rijd ik naar de camping waar men blij is dat ik er weer ben.

Ik doe de was en maak groenten schoon, heb een beeldgesprek met mijn dochter, ondersteun mijn vrouw om haar iPhone in te stellen, heb een gesprek met mijn zoon en repareer nog een pannendeksel waarvan de knop niet meer vast wil blijven zitten. Een erg drukke avond.

Vrijdag de transfer naar Marrakech. Dik 200 km over het Atlas-gebergte. Voor ik de stad uit rijd nog even de tank vol gooien met diesel. Op het gemak tour ik achter andere auto's aan richting pashoogte. Er wordt hard aan de weg gewerkt om deze breder te maken en de scherpe bochten worden eruit gehaald. Deze route zal in de toekomst iets sneller gepasseerd kunnen worden. Onderweg nog even wat gegeten. Op de heenweg was het op de pashoogte 0 graden, nu bijna 20 graden en de meeste sneeuw is al gesmolten. Rond twee uur ben ik bij Marrakech en wil daar nog wijn en bier kopen. Bij Marjana is niets te koop wat alcohol bevat. Wat rondvragen bij locals en ik krijg een richting waarvan ik de strekking niet helemaal begrijp. Verder gereden en gevraagd. Weer nieuwe aanwijzingen en weer verder rijden. Uiteindelijk kom ik bij een Carrefour uit en dat is dezelfde winkel waar wij in 2013 ook inkopen hebben gedaan. Een rugzak vol flessen en blikken, twee uur verder en ik ben onderweg naar de camping.

Het is warm en een koud drankje gaat er nu wel in. Dus in de koelkast gekeken wat er koud is.

Lekker in de schaduw zitten en morgen door naar Airport Mohammed V in Casablanca om Marianne op te halen. Ik zie er naar uit om weer samen te reizen.

Vandaag dan naar Airport Casablanca waar Marianne vanavond zal landen. Haast heb ik niet en ontbijt op mijn gemak en pak de spullen in. Praat nog met een Nederlander die sinds 1985 reizen heeft georganiseerd naar en in Marokko.

Om bij het vliegveld te komen hoef ik slecht de N9 uit te rijden. Iets meer dan 200 km. Deze weg ligt ongeveer parallel aan de autosnelweg. Hij rijdt fantastisch met af en toe een dorp of stad. Om drie uur sta ik al geparkeerd op de parkeerplaats van het vliegveld. Ik dacht even heerlijk winkels te kijken zoals op Schiphol, maar dan in het klein. Dat viel even tegen. Wanneer je iemand afhaalt kun je buiten bij de uitgang wachten. Na wat rond gelopen te hebben en de gang van zaken te hebben aanschouwd met Marianne ge-appt, die al op Schiphol-Airport ingecheckt is. Haar vlucht vertrekt 17:50. Nou ja volgens planning. In werkelijkheid een uur later. Vertraging, dus ook later in Marokko. Om 21:30 landt het toestel en dan wachten tot ze naar buiten komt. Ik sta vol verwachting de uitgang in de gaten te houden, maar Marianne heeft een andere uitgang genomen. Ik speurde al regelmatig rond en opeens zie ik haar. Wat een vreugde is ons weerzien.

Vannacht slapen wij hier op de parkeerplaats, maar wij hebben eerst veel te bepraten.

Zondag vertrekken wij. Na het betalen van het parkeergeld, €3,-, rijden wij naar Marrakech. De navigatie wil iets anders dan ik ingedachte heb. Ik wil weer de N9 op en dat is even stoeien. Deze keer is de kaart van openstreetmap niet compleet. Er missen hele lagen in het zoombereik. Daarom maar terug gereden naar het punt waar de navigatie ons over een weg met bijzonder slecht wegdek stuurde.

Onderweg gestopt voor koffie, thee en een broodje.

Marianne geniet van het uitzicht. In Marrakech een boodschapje gedaan en doorgereden naar 4x4 camping Les Jardins D'issil. Hier laat ik Marianne zien wat ik zoal eet en kook een heerlijke groentenmix voor ons. Marianne is verbaasd dat deze eenpansgerecht zo lekker smaakt.

Rustige camping, vogeltjes fluiten en het is 30+ graden.

Reis week 5

Vandaag gaan wij via de 203 naar Taroudannt. Om vanaf de camping, die overigens zeer de moeite waard is om aan te doen, naar de weg door de Haute-Atlas te komen, rijden wij binnendoor over onverharde wegen, door dorpen en langs velden. Op de velden staat veel graan dat al rijp is om te oogsten. Dit oogsten wordt gedaan door mannen en vrouwen met de sikkel. Wij hebben wat mannen gevraagd of we mochten fotograferen. Ze wilden wel wat geld in ruil. Onderweg brood en groenten gekocht. Knoflook blijkt bij de kruidenhandelaar te verkrijgen, dus eindelijk de voorraad aangevuld.

De 203 door de Haute-Atlas is een asfaltweg met heel mooie uitzichten maar een zeer bochtige weg. De camping in Taroudannt is eenvoudig met net sanitair, maar weinig schaduw. En vandaag was het 38 graden warm.

Vannacht was het nog steeds warm. Het dekbed is grotendeels op het voeteneind van het bed blijven liggen.

Om acht uur wordt het te warm in de tent en daarom staan wij op. Na het ochtendritueel vertrekken wij eerst naar het centrum van Taroudannt die nog helemaal ommuurd is. Binnen zijn o.a. kleine winkels, maar ook een geweldige overdekte souk. Alle prijzen zijn hier vast, dus afdingen is er niet bij. Maar die spullen zijn zo goedkoop met die Marrokkaanse prijzen. Je wordt er hebberig van. Eerst kopen wij een aluminium tajine die voor allerdaags gebruik is, 30 DH. Dan een prullenbak van rubber gemaakt (recycling) 30 DH. Vervolgens nog een gebakken tajine voor 20 DH.

Voor €8,00 drie geweldige artikelen. Verder nog bananen en brood gescoord.

Dan gaan wij weer met de Defender op pad. Eerst richting Igherm, daar zou een camping zijn, maar dat zal ooit geweest zijn, want op de locatie is niets te vinden.

In het plaatsje Tagmout is wel een camping met wat ruimte op de binnenplaats voor 4x4's met daktent. Geweldige locatie voor klein groepje. Aan de overkant is een parkeerplaats waar campers kunnen bivakkeren.

Op de binnenplaats heerst rust en dat nemen wij ook. Maar er komt bezoek, een mevrouw met een dochtertje. Ze geven een hand en stellen zich vriendelijk voor. Het meisje geeft zelfs een handkus. De mevrouw vraagt later of wij kinderkleding hebben om weg te geven. Balpennen misschien of schriften? Helaas, zou er werkelijk nood aan deze zaken zijn?

Tafraoute staat in de gps geprogrammeerd. Wij willen via piste de bergen oversteken. Volgens de kaart kan het, maar op de gps vind ik deze weg niet. Op goed geluk en een beetje navraag gaan wij op weg. Heel mooie piste maar uiteindelijk loopt het allemaal dood. Dus terug en in de eerste de best winkel brood gekocht. Dan terugrijden naar Igherm en daar hebben wij groenten en fruit gekocht. Een echt handelsstadje dat op een kruispunt van wegen ligt. Ook hebben wij hier getankt. Dan gaan wij richting Tafraoute. Ook hier al een asfaltweg maar het is een erg mooie omgeving. Wij nemen onderweg de afslag naar Agadir Tasguent. Hier staat een eeuwenoude opslagplaats voor graan en andere voorraden. De Agadir is verdeeld in kamers. De kamers kunnen worden gehuurd. De wachter sluit de poort achter ons en geeft ons een rondleiding. Erg interessant en indrukwekkend.

Door naar Tafraoute en een camping zoeken. Plekje gevonden, maar het zwembad is leeg en de douche koud. Verder is het sanitair ook niet zo schoon.

De volgende morgen vraagt de eigenaar of we blijven of vertrekken en of alles goed is. Marianne legt in haar beste Frans uit dat wij niet de volle prijs van 60 DH betalen wegens het ontbreken van de warme douche en het zwembad. Wij betalen 40 DH en de baas is kwaad op ons, maar neemt het geld aan en verdwijnt. In onze campinggids stond ook de prijs van 40 DH vermeld.

Wij halen brood in Tafraoute en gaan dan op zoek naar Châpeau Napoleon. Dit is een granietblok die uit de grond steekt. Apart om te zien. Daarna na de kunstwerken van Jean Virame die rotsblokken heeft geverfd. Na het bekijken van de prachtige kunstwerken rijden wij een prachtige piste met adembenemende vergezichten. Het laatste stuk naar Tata is weer asfalt. Op camping Hayat neergestreken nadat wij weer voorzien waren van groenten en fruit. Op deze camping aan de rivier komen steeds meer avonturiers aan om te overnachten.

Hoe kom je in Foum-Zguid? Snelste weg of avontuurlijke weg? Wij kiezen voor avontuurlijk en rijden eerst een kleine 10 km naar het zuiden, dan links af waarvan het eerste stuk asfalt is en dan overgaat in piste. De route had ik zo goed mogelijk in de gps geprogrammeerd maar ook op de tablet de route met spelden uitgezet. Marianne met de tablet op schoot en ik de gps voor mijn neus. Het is af en toe moeilijk inschatten welk spoor de juiste is, maar het lukt de juiste richting op te rijden. De omgeving ziet er totaal verlaten uit, zelfs geen schapen of geiten.

Later zien wij twee dromedarissen die blijkbaar in het wild rondlopen, geen touw om hun poten om de actieradius te beperken. Ook zien wij een groot reptiel die van onze komst schrikt en de benen neemt. Hij is zeker 50 cm lang, geel, oranje /rood en groen van kleur. Dan nog een paar beestjes die een beetje op eekhoorntjes lijken.

Wanneer wij nog 6 km van de N12 verwijderd zijn en inmiddels 59 km gereden hebben staat er een stopbord met de tekst "militaire zone". Wij reden door tot de wegversperring van prikkeldraad. Na gestopt te zijn komen er twee militairen de berg af gehold en zeggen vriendelijk gedag. Wij maken een praatje wie wij zijn, waar wij vandaan komen, waar wij naar toe willen en of ons doorgang verleend kan worden. Een van de militairen gaat bellen en de ander schreeuwt met een collega die boven staat. Na een poosje komt er nog iemand naar beneden met een schrift. Onze namen, paspoortnummers en kenteken worden genoteerd en wij mogen door. Een van de mannen loopt voorop om aan de andere kant de versperring voor ons open te doen. Wij bedanken hem en kunnen verder. Dan de N12 op en na 3,5 km er weer af. Ongeveer 11 km asfalt en bij de volgende afslag 80 km piste. Deze is breed en snel te rijden. Een saaie piste waar ik snelheden rijd tot boven de 80 km/u.

Daarna 10 km asfalt en dan een piste die tevens voor ons een kortere route is. Maar de route loopt niet zoals de kaart ons laat zien en we rijden wat rond om het juiste spoor te vinden. Daarna nog 10 km asfalt naar Foum-Zguid. Hier op camping Sable D'Or neergestreken. Camping is beneden onze maat, maar dat heb je wel meer in deze regio. Voor €4,- staan wij hier een nacht.

Vannacht is het gaan stormen. Wij liggen te schommelen in onze daktent. Wanneer wij opstaan is er een soort mist, maar dat is allemaal stof. Onze geplande woestijntocht gaat niet door i.v.m. de zandstormen die daar woeden. In plaats daarvan rijden wij naar Zagora en kunnen de woestijntocht hopelijk later doen wanneer het weer daar geschikt voor is.

Bij vertrek kopen wij brood en bij aankomst in Zagora eerst op bezoek bij Mohammed, maar zijn winkel is gesloten. Daar komt Hassan aangelopen en zegt na begroeting dat hij de winkel nu open maakt en Mohammed er aan komt. Vriendelijke ontvangst, er wordt thee gezet en nootjes geserveerd. Gesprekken volgen en morgen maakt Mohammed een tajine voor ons en kan Marianne kijken hoe deze wordt opgebouwd met welke ingrediënten en kruiden.

Wij worden ook uitgenodigd om aan het einde van de middag thee te komen drinken en lekker te zitten. Buiten ontmoeten wij Omar van de modelauto's. Ook hij nodigt ons uit voor de thee in zijn atelier.

Voordat wij naar de camping gaan nog boodschappen gedaan bij het winkeltje waar ik ook steeds naar toe ging. Wanneer ik aan kom lopen begroet hij mij al met "mon amie". Marianne loopt achter de toonbank om de spullen te zoeken en ziet zijn zoon in een hoekje van de winkel zijn huiswerk maken.

Dan gaan wij naar de camping voor de lunch, was uitspoelen, internetten, lezen en dagboek bijwerken.

Aan het einde van de middag wandelen wij naar het winkeltje van Mohammed. Onderweg kopen wij koekjes bij de patisserie. Ik laat Marianne zien waar de overdekte markt is en komen de hamam tegen. Marianne wil daar graag naar toe.

Bij Mohammed drinken wij thee en praten uitgebreid over diverse onderwerpen. Marianne koopt twee broeken en een paar ansichtkaarten die ze naar Jip wil sturen. Mohammed nodigt ons uit om bij hem thuis te komen, zijn gezin te ontmoeten en te eten. Dit spreken wij af voor maandag.

Onderweg naar de camping strijken wij neer op een terras. Bestellen wat te eten, Marianne een salade en Harrie een tajine. Terug op de camping is het al donker en we sluiten de dag af rond tien uur.

Ondanks dat het zondag is toch een drukke agenda vandaag. Er is markt, souk, daarna naar Mohammed, tajine klaarmaken en eten en vervolgens nieuwe data kopen voor de simkaart van de telefoon.

Op de markt is bijna alles te koop. Van antiek tot kitsch, van meloen tot schaap. Wij scoren een mand van recycle rubber, een tajine voor de zus van Marianne en dadels per kg. Verder nog wat fruit. Wij komen een beetje laat bij Mohammed aan die al aan de voorbereidingen van de tajine begonnen is. Marianne kijkt mee en neemt het proces in zich op. Terwijl de tajine op het vuur staat te pruttelen drinken wij thee en praten gezellig.

Na het nuttigen van de heerlijke tajine maakt Mohamed een heerlijke dessert, een salade van fruit.

Wij bespreken de plannen voor morgen en hij wijst mij een winkel voor het opladen van de simkaart.

Bij de winkel begrijpt de jongeman ons eerst niet. Via de app kan ik duidelijk maken wat ik wil en dan is het zo gepiept om 5Gb data bij te schrijven.

Op de camping genieten van de rust. Voor het avondeten gaan wij brood kopen en voor de actie help-ygersi vijgenjam. Dan zien wij aan de overkant Abdullah en hij nodigt ons uit om thee te drinken bij zijn neef. Hier verzamelen wij weer informatie over de omgeving, Marokko en de ontwikkelingen van het land, met name de positie van de vrouw.

Reis week 6

Ontbijten met het heerlijk verse Marokkaanse brood is een feest. Praatje gemaakt met de Engelse buren die op de fiets door Marokko trekken. Met de auto naar de winkel van Mohammed waar wij eerst thee drinken. Er staat een Nederlands echtpaar een stukje verder en ik loop op hen af. Hij heeft problemen met zijn telefoon. Zojuist opgewaardeerd maar zijn internet doet het niet. Ik vraag aan Mohammed of hij dit begrijpt omdat de app in het Frans is. Hij haalt er een jonge knul bij en die fikst het probleem voor hen. Ze hebben geen tijd voor een bezoek aan de kasbah en ook niet voor een glaasje thee.

Na de thee gaan wij met z'n drieën in de Land Rover naar de kasbah van Amezrou. Marianne achterin op de voorraadkist. Mohammed laat eerst zien waar hij vroeger heeft gewoond. Hij heeft dat huis beschikbaar gesteld aan een vrouwencoöperatie. Zij bakken hier o.a. brood. Verder was er in een kamer van ongeveer 5x5 m een klaslokaal waar 40 tot 50 kinderen op banken zaten, schouder aan schouder in de leeftijd van een jaar of 5.

In de kasbah laat Mohammed hetzelfde zie als die keer dat hij mij rondleidde. In de Berber werkplaats, museum en winkel kijkt Marianne haar ogen uit. Het is ook fantastisch om dit alles te zien. Ook hier weer thee drinken.

Als wij Mohamed terug gebracht hebben gaan wij op zoek naar Omar. Bij zijn atelier zie ik al dat hij er niet is, want zijn brommer staat niet voor de deur. Zijn broer komt toevallig net aangelopen. Hij belt Omar en begint vast met thee zetten. Er komt nog een knul binnen die helpt met het maken van modellen en beschilderen van borden. Een bord dat ze als voorbeeld hebben wordt mij als cadeau aangeboden. Voor de late lunch kopen wij brood en gaan naar de camping. Hier wat klusjes gedaan en ontspannen.

Rond vijf uur lopen wij de stad in om boodschappen te doen. Harrie gaat naar de kapper. Ik wordt netjes geknipt en bij het afreken vragen wij wat het kost. De man zegt "wat u het waard vindt". Wij geven de man 50 DH en daar is hij blij mee.

Ons supermarktje is nog gesloten en wij vragen aan een paar mannen hoe laat deze open gaat. Volgens hen om zes uur. Dat is nog 10 minuten wachten. De heren pakken twee stoelen voor ons en wij nemen plaats. Maken een praatje. Het zijn vader en zoon. Vader is een slager en is nu leidinggevend over een aantal slagers in de stad.

Om zes uur gaat de winkel open. Wij kopen wat wij nodig hebben en gaan terug naar de camping om ons gereed te maken voor de ontmoeting met de familie van Mohammed. Bij zijn winkel aangekomen is er niemand. De krukjes staan buiten en wij nemen plaats. Even later komt Omar, die blijkbaar op de winkel past en even weg moest. Mohammed is even naar huis maar komt zo terug.

Mohammed komt terug en ook Hassan komt binnen. Er wordt thee gezet en Hassan laat de sieraden zien aan Marianne zodat zij kan zien of er een ring voor haar tussen zit. Het worden oorbellen met mini dromedarissen. Daarna worden wij naar een coöperatie van vrouwen gebracht om arganolie en kruiden te kijken, te ruiken en te kopen. De argan producten zijn best prijzig maar de kruiden valt best mee. Er gaat een zakje kruiden van eigenaar wisselen. Mohammed sluit zijn winkel en wij wandelen richting zijn huis. Eerst nog even langs de markthal waar zijn zoon werkt als olijvenverkoper, het baantje dat Mohammed voorheen had. Om de hoek verkoopt zijn broer groenten en fruit.

Wanneer wij het appartementencomplex waar Mohamed woont binnen gaan wordt direct rechts een deur met een sleutel geopend. Wij komen in een grote ruimte met zitbanken. Er is plaats voor ongeveer 50 personen. Hier worden wij ontvangen. Het is inmiddels al voorbij negen uur en we worden door de kinderen van de familie bezig gehouden. Eerst op een afstand, dan dichtbij. Inmiddels is het tien uur geweest en wij hebben een glas water op. Er wordt nu thee gezet op een brander die op de grond staat. Ook de aanwezige kinderen krijgen een glaasje. Na elven komen er geluiden van boven die aanduiden dat er iets gaat gebeuren. In onze ruimte wordt met tafels geschoven. Er worden een paar schaaltjes met een tomatensalade op tafel gezet. Wij kunnen gaan eten met Mohammed en twee kinderen. Marianne vraagt waar de rest van de familie eet. Oh, boven in de keuken. Dit is blijkbaar normaal. Het hoofdgerecht is een hele kip die in de oven klaargemaakt is. Op de rand van de schaal liggen olijven en aardappelreepjes die op friet lijken.

Om twintig voor twaalf zeggen wij dat we moeten gaan omdat de poort van de camping om twaalf uur sluit. Er wordt een knul naar de camping gestuurd dat ze niet eerder mogen sluiten dan wanneer wij binnen zijn. Ook heel normaal zegt Mohammed. Dus wij continueren onze maaltijd. Tussen hoofdgerecht en nagerecht wil Marianne het meegebrachte cadeau voor de gastvrouw overhandigen, maar omdat wij haar niet te zien krijgen wil Marianne de doos met koekjes die wij bij de patisserie gekocht hebben, aan een dochter overhandigen die het naar moeder brengt. Maar dit mag niet van Mohammed. Zij moet moeder gaan halen. Moeder komt verlegen binnen en begroet ons. Marianne overhandigd het cadeau en na een bedankje is ze weer weg. Even later komt ze terug met een cadeau voor Marianne. Het is een traditionele hoofddoek met de hand geborduurd. Ze doet de hoofddoek bij Marianne om. Er wordt gekust en weg is ze weer.

Het nagerecht bestaat uit fruit en dan wordt het tijd om te gaan. Mohammed loopt met ons mee omdat hij zeker wil weten dat wij op de camping arriveren. Wanneer wij bijna bij de poort van de camping zijn en zien dat deze openstaat, wordt Mohammed staande gehouden door politie in burger. Hij moet zijn ID tonen en wordt nagetrokken. Wij nemen afscheid, omdat hij vermoedt dat hij mee moet naar het bureau.

Geen leuk einde van een enerverende dag.

Door dit voorval komen wij slecht in slaap.

De wekker staat op acht uur, maar ik ben voor die tijd al weer wakker. Tegen achten maak ik Marianne wakker en staan dan op. Vandaag zullen wij vertrekken naar M'hamid. Jean, onze overbuurman met een Defender uit 1988, gaat met ons mee. Nadat we reisklaar zijn vertrekken wij naar de stad. Groenten kopen, diesel tanken, geld pinnen, afscheid nemen van Mohammed, die gisteravond alleen is gecontroleerd, vervolgens naar het winkeltje waar Marianne toch arganolie wil kopen.

Alles afgerond in Zagora. Wij nemen de piste naar M'hamid. Eenvoudige piste maar voor onze onervaren Fransman geweldig. Het tweede deel is inmiddels geen piste meer maar wel een mooie route.

In M'hamid naar de camping van Hassan. Hij komt juist de poort uit wanneer wij arriveren. Er wordt hartelijk gegroet. Wanneer wij de poort binnen rijden zien wij de schade van de heftige regen en wateroverstroming van 2014. De hele voorkant van de camping is veranderd in een dijk.

Door deze catastrofe is de camping nog nauwelijks in gebruik. Wat jammer voor deze vriendelijke mensen. Pa en ma wonen nu in het dorp en Hassan zelf in de poort van het terrein.

Het is warm in M'hamid. Wij krijgen weer een mooi tapijt voor de auto met een tafel en stoelen, evenals in 2013.

Jean eet met ons mee en daarna gaan wij bij Hassan thee drinken.

Tegen bedtijd wil ik gaan douchen maar er komt geen water uit de kraan.

De volgende morgen constateren wij dat er nog steeds geen water uit de kraan komt. Dan vertrekken wij zonder te tandenpoetsen. In het dorp kopen wij brood. Aan het einde van de bebouwing begint letterlijk en figuurlijk de woestijn. Eerst een stuk stenen, dan volgen de kleine zandduinen waar het wat lastiger rijden is. Marianne volgt de route op de iPad, terwijl ik weer de Garmin in de gaten houd. Na het zand weer stenen en de route gaat naar oase Sacre. Onderweg krijgt Jean een lekke voorband. Met zijn krik lukt het niet om de auto hoog genoeg te krijgen en ik zet de hi-jack onder de voorbumper. Nu is het klusje zo gefikst. Jean zit er over in dat hij nu geen reservewiel meer heeft en we moeten nog 130 km piste rijden. Ik wijs hem er op dat mijn reservewiel ook op zijn auto past. Dit stelt hem enigszins gerust. Verder dan maar naar de oase. Hier staat een oude Land Rover. Deze veranderd van kleur naarmate er stickers op de carrosserie worden geplakt. Foto momentje en koffiedrinken. Nu op weg naar de grote zandduinen en ook daar weer een fotoshoot. We zien diverse kamelen karavanen en een jonge man met vijf kamelen komt naar ons toe gelopen en vraagt om brood. Apart dat hij niet om water vraagt. Gelukkig hebben wij genoeg, dus geeft Marianne een brood en langevingers.

Wanneer ik de top van een heuvel over rijd ligt er aan de andere kant een zandduintje met een hele steile afdaling die ik niet kan overzien. Ik rem abrupt en kom op tijd tot stilstand met als gevolg dat ik met de Defender in het zand wegzak. Na de situatie te hebben overzien viel de afdaling mee, maar er moet nu eerst worden gegraven. Te veel zand voor de wielen. Wanneer het zand voor de wielen weggehaald is kan ik naar beneden rijden. Jean volgt zonder in het zand te stoppen.

In de buurt gekomen van de hoge zandduinen wordt het rijden door het losse zand een stuk zwaarder. Het voordeel van zand is dat het niet bonkt in de auto zoals op de stenen piste, dan rammelt alles in de auto.

Wij stoppen bij de duinen en maken foto's. Om een duin te voet te beklimmen is moeilijker dan het lijkt. Telkens zak je ver weg. Eenmaal op de top raken mijn voeten het zand dat in de zon heeft liggen bakken. Bloedheet.

Nu blijven wij kilometers lang in het zand rijden. De lunch nuttigen wij bij een paar struiken, zodat wij in de schaduw kunnen zitten. Daarna weer verder door het zand tot dit overgaat in stenen en wij op een vlakte uitkomen. Dit is Lac Iriki dat een soort zoutvlakte is geworden. Hier kunnen wij snelheid maken, maar Jean durft niet sneller dan 60 km/u. Na heel veel kilometers rijden wij de oude oever op en volgen de steenpiste met veel wasbordtrajecten. Na 150 km komt dan eindelijk het asfalt onder de wielen. Wij rijden bijna direct Foum-Zguid binnen en gaan op zoek naar een bandenboer om het wiel van Jean te laten repareren.

Eenmaal door het dorp gereden te hebben en niets gevonden te hebben, gaat Jean verder zoeken naar een garage die hem kan helpen. Wij gaan alvast naar de camping.

Wanneer Jean ook arriveert wil hij ons bedanken. Hij heeft de dag van zijn leven gehad en een droom is werkelijkheid geworden. Daarom nodigt hij ons uit om vanavond een maaltijd te nuttigen in een restaurant.

De bediening in het restaurant is op z'n Marokkaans. Eerst krijgt de een zijn complete maaltijd en de rest krijgt alleen de salade. Na een behoorlijke poos komt het vlees op tafel en nog later de frietjes. Maar het smaakt heerlijk.

Terug op de camping zoeken wij ons bed op.

De volgende morgen neemt Jean afscheid van ons. Zijn reis gaat richting Atlantische kust, die van ons naar Ouarzazate. Dit wordt de derde keer dat ik daar deze vakantie de camping bezoek om te overnachten.

Het eerste deel van de reis gaat over een verharde weg. Daarna verwachten wij een piste, maar dit deel is toch asfalt. Het laatste traject van 50 km is dan weer piste en dat is waarschijnlijk de laatste die gereden wordt deze vakantie. Morgen gaan wij naar Marrakech.

Boodschappen worden gedaan in de bij mij bekende winkels.

Dan naar een tapijthandel, omdat dochter lief iets leuks had gezien op een foto die wij hadden gestuurd. Maar hier kost een Berbertapijt €1000,-. Een beetje veel. (Later handelen wij om een handgeknoopt tapijt en €170,- is dan echt het minimum voor een tapijt van 2 x 3 m.)

Het weerzien op de camping is hartelijk. Ik word met een omhelzing begroet.

Vrijdag vertrekken wij weer van deze mooie camping. Nu naar Marrakech. Onderweg weer de boodschappen verzameld. Het weer is prachtig en de lucht is helder. Wel een beetje vreemd na de harde wind van gisteren. Wanneer wij de pas Tizi-n-Tichka 2260 m over zijn wordt het bewolkt.

Vlak voor Marrakech komen wij in een zandstorm/windhoos. Even het zand in de lucht i.p.v. op de grond.

Daarna valt er regen uit de lucht. Maar dit is van korte duur. Bij Marrakech komen wij langs de pottenbakkers en stoppen voor een aardewerk schaal die Marianne graag wil kopen. Voor 100 DH een schaal met een doorsnede van ongeveer 55 cm. Langs de weg kopen wij nog een paar meloenen en sinaasappels. Wij melden ons op de camping waar ik nu ook voor de derde keer kom. De jongen begint te lachen en heet ons welkom.

Omdat het hard waait zoeken wij een plekje uit de wind. Nadeel is dat de zon hier sneller onder is dan op een andere plek op de camping.

Na een rustige start gaan wij het oude Marrakech verkennen. Onderweg naar een tuin die wij willen bekijken eerst een paleis bekeken. Erg mooi. Daarna naar de tuin. Een paar jochies wijzen ons het toegangshek. Deze zit echter op slot. De jochies willen geld voor de tweehonderd meter die ze met ons meegelopen hebben. Ze waren immers gidsen. Wij lachen hier om en ze gaan met lege handen weg. Volgens de boekjes is er een heel mooie poort en wij gaan hier naar op zoek. Onderweg mooie en typische taferelen in de straatjes gezien. Veel foto's gemaakt.

De poort was blijkbaar een keer gerestaureerd maar niet in oude glorie. Het was een eenvoudig gedecoreerde poort. Nu richting parkeerplaats en er vallen dikke regendruppels op ons. Marianne ziet het flitsen van de onweer. Volgens de weersverwachting zal het geruime tijd regenen, dus lopen wij door. Maar het gaat steeds harder regenen en wij besluiten onder het dak van een muziektent te schuilen. Ondanks dat wij doorweekt zijn is het toch prettig droog te staan samen met de andere mensen die schuilen voor de regen. Wanneer de regen minder hard naar beneden valt besluiten wij door te lopen. Op de straat is het glad van olie en rubber. Wanneer Marianne de parkeerplaats oploopt stapt ze op een stuk natte leem en roetsj daar gaat ze onderuit. De parkeerwachter helpt met schoonspoelen van handen, armen en voeten. Daarna trekt ze een schone broek aan. Nu zijn de rollen omgedraaid, meestal ben ik degene die onderuit gaat.

Vervolgens betalen wij parkeergeld en rijden terug naar de camping.

Na een paar uurtjes rust begint het tegen etenstijd weer te spetteren. Wij besluiten de tarp aan de achterkant van de auto op te zetten. Hierdoor hebben wij een mooi afdak.

Marianne maakt rösti voor het avondeten.

Het gaat regenen en niet een klein beetje. Onweer en later zit er wat hagel bij. Er beginnen zich plassen op het kampeerterrein te vormen. Even later vormen de plassen een meer en trekken wij ons terug in de auto en zitten wij samen op een kist van 60 cm breed. Het water blijft stijgen tot een cm of vijf.

Er komt een Land Rover met NL kenteken het terrein op rijden. De bestuurder heeft hoge nood en loopt door het water naar de toiletten. Het water komt tot zijn enkels.

Later heeft hij zijn laarzen gevonden en komt bij ons een praatje maken. Na de regen zakt het water een beetje weg. Om negen uur zoeken wij ons bedje op.

Vandaag starten wij langzaam op en vertrekken naar het Ourika-dal. Hierover staat het een en andere in de reisgidsen, maar wat ze er niet bij schrijven is dat dit een soort attractiepark is voor de Marokkanen. Het ene stalletje met verkoopwaren na de andere en in het dal zelf restaurant na restaurant. De drukte is enorm en wij keren om. Wij nemen een pas vanuit het Ourika-dal. Dit is een heel mooie route met weinig verkeer. De regen van gisteren heeft zijn sporen achtergelaten en een graafmachine heeft hier en daar de modder en stenen weggeschoven die naar beneden zijn gekomen. De auto wordt door de modder bepaald niet schoner. Hier in de bergen is het zwaar bewolkt en wij komen in de wolken terecht. Het zicht is soms maar enkele meters. Het tempo ligt laag om veilig door de bochtige, maar geasfalteerde route te rijden. Wanneer wij bij de provinciale weg aankomen gaat wij weer richting Marrakech.

Onderweg zie ik een reuzenrad en wanneer ik iets beter kijk zie ik op de achtergrond de taferelen van de Fantasia. Dit schouwspel kom je zelden tegen dus draaien wij de parkeerplaats op. Camera in de hand en genieten van dit schouwspel van paarden, ruiters en geweren.

In Marrakech parkeren wij de auto op dezelfde parkeerplaats als gisteren. Nu willen wij Marrakech wel eens zien in de avond. Het is ongelofelijk druk. Niet voor te stellen. Op het Jemaa el Fna plein vinden wij een plekje bij een van de vele eettentjes. Hier eten wij een menu van diverse soorten vlees en drinken een muntthee. Daarna wandelen wij door de souk waar het een stuk minder druk is.

Bij een tassenzaak koop ik een sporttas en Marianne een leren vrouwentasje. Ook kopen wij een kleinigheidje voor de kleinkinderen.

Terug in de drukte banen wij ons een weg door de menigte richting auto.

Terug op de camping drinken wij nog iets en gaan naar bed.

Reis week 7

Vanochtend ook relaxed opgestaan. Marianne maakt voor ons een omelet. Bij het sanitair is geen water aanwezig. Later alleen koud dus de douche was voor stoere kerels. Wanneer ik mij aan het scheren ben wordt het water langzaam warmer. Dit haalt Marianne over de streep om ook te douchen. Het water blijkt nu warm te zijn.

Tegen de middag vertrekken wij richting El-Jadida dat aan de kust ligt.

Strand opgezocht en van de oceaanlucht en uitzicht genoten.

Weer onderweg een kopje koffie en thee gezet. Wanneer wij de route landinwaarts moeten nemen kiezen wij er voor om eerst nog een strandje op te zoeken. De Defender tot op het strand gereden en zo neergezet dat er gekookt kan worden. Opnieuw lekker gegeten en uitgewaaid. Daarna stuur ik de neus van de Defender richting airport. Door Garmin worden wij over erg smalle weggetjes gestuurd. Het asfalt is op sommige plaatsen niet breed genoeg om alle vier de wielen er op te houden. Daarnaast is het asfalt een gatenkaas. Dus als het kan rijden wij naast de weg.

Op het vliegveld een parkeerplaatsje gezocht bij Terminal 1. Wij staan aan de rand van de parkeercircel. Toiletstop gemaakt en in de auto een chipsmoment gecreëerd en glaasje wijn er bij. Daarna gaan slapen.

Wij hebben allebei goed geslapen. Na ontbijt en auto gereed maken voor mij, pakt Marianne haar spullen bij elkaar die ze meeneemt naar huis. Als we klaar zijn wandelen wij naar de ingang van de luchthaven waar wij afscheid nemen. Goede vlucht Marianne.

Terug bij de auto installeer ik gps, video en iPod. Daarna naar de kassa om het parkeergeld van €3,00 te betalen en dan ben ik onderweg. 360 km naar Tanger. Ik neem de tolweg om op tijd bij de boot te komen. In Tanger rijd ik naar de Marjana supermarkt om de laatste inkopen voor het eten te doen. Daarna tanken van de laatste Dirhams.

Dan via omleidingen door de stad naar de haven. Hier opgevangen door iemand van de veerdienst. Paspoort en tickets heb ik hier moeten laten zien. Dan naar iemand die in het paspoort het uitstempel geeft. Vervolgens naar het hokje om de auto uit te voeren. Dan in de rij om de auto te scannen op drugs e.d. Daarna volgt nog de visuele controle. De daktent moet open, de kist in de auto wordt bekeken evenals de inhoud ter hoogte van de achterbank. Ook de kist op het roofrack moet open en ze vinden het prima bij de douane en politie.

Daktent moet ik weer dichtmaken voordat ik naar de kade kan rijden. Het is rond half vier en de boot gaat om 18:00 uur. Beetje internetten en een safari voor het Ygersi project in oktober regelen. Gelukkig was Monique op kantoor en binnen tien minuten was een datum geregeld.

Even na vijf uur komt de boot aan. De auto's die uit de boot komen worden op de klep gecontroleerd en dat neemt veel tijd in beslag. Eindelijk is de boot leeg en de wachtende auto's en passagiers kunnen dan aanstalten maken om aan boord te gaan. Er is nog een laatste paspoortcontrole en ik sta met mijn muilezel (Defender) in het ruim van deze veerboot die mij naar Europa zal brengen.

Nu wachten op vertrek. Om 18:30 vertrekken wij pas. Ik ben benieuwd hoe laat wij arriveren in Tarifa.

Wij komen dus ook later aan in Tarifa. De boot af lukt prima, maar de douane heeft per auto veel tijd nodig. De paspoorten worden gescand en in de auto gekeken. De bagageruimte moet bij iedere auto open en wordt vluchtig doorzocht. Tijdens het wachten schudt de auto behoorlijk van de harde wind die hier waait. Wanneer ik eindelijk aan de beurt ben geef ik mijn paspoort af en wil uitstappen om de achterdeur open te maken. De douanier gebaart mij dat ik kan blijven zitten. Ik ben de eerste waarbij de achterkant van de auto niet open hoeft. Dan rijd ik het haventerrein af en ga naar de Aldi supermarkt en koop wat brood voor onderweg naar huis. Terug op de parkeerplaats wil ik mijn Nederlandse simkaart in mijn telefoon zetten, maar het zo goed opgeborgen kaartje is niet terug te vinden. De Marokkaanse simkaart met nog voldoende data is niet werkend te krijgen in het buitenland. Daar sta je dan zonder communicatie met thuis. Maar zo ging het vroeger ook, dus geen paniek.

Omdat het stormt in Tarifa en de auto nu al behoorlijk staat te schudden besluit ik niet naar de camping te gaan waar de tent alleen maar staat te klapperen en te schudden. De dieseltank zit behoorlijk vol en daarom besluit ik te gaan rijden en onderweg een plekje te zoeken waar ik kan slapen. In mijn gedachten zou de route langs de kust tolvrij zijn, maar daar vergis ik mij in. Het begint direct met betalen en daarom neem ik de alternatieve route. Mooi, maar erg veel rotondes en dus schiet het niet erg op.

Om 02:00 ben ik bij een tankstation waar WiFi beschikbaar is en ik stuur een bericht naar Marianne dat ik zonder internet zit. Daarna blokkeer in mijn verdwenen simkaart en vraag direct een nieuw exemplaar aan bij mijn provider. Vervolgens tank ik en rijd door tot 03:30 om bij een ander tankstation onder een lantarenpaal te overnachten.

Goedemorgen, ik heb lekker geslapen. Het is kort na negen uur wanneer ik weer onderweg ben. De navigatie stuurt mij alle kanten op heb ik het idee. Onder Barcelona rijd ik langs het water van de Middellandse zee. Daarna weer het binnenland in om om Barcelona heen te rijden denk ik. Maar na een poos zie ik op de verkeersborden Andorra staan en ik rijd verdacht veel in die richting. Een overzicht van de route op de gps duurt erg lang voordat het scherm is gevuld. Daarom had ik niet gekeken hoe de geplande route liep.

Onderweg stop ik om een maaltijd te koken van de gekochte groenten in Tanger. Lekker met een Marokkaans biertje er bij. Dan maar weer verder. 10 km voor Andorra word ik richting Perpignan gestuurd. Mooie omweg zo. De weg is erg bochtig aan de Franse kant van de Pyreneeën. Het is donker en mistig, de snelheid ligt niet hoger dan 35 km/u en dan moet ik al erg opletten om alle bochten te nemen zonder vangrail of bergwand te raken. Grootlicht maakt overuren. Onder aan de voet van de bergen gaat de snelheid omhoog. Voor Perpignan is een vierbaans weg die weer even ontspant en waarbij de snelheid wordt opgevoerd.

Het doel van vandaag is om Millau te bereiken en daar een overnachtingsmogelijkheid te zoeken. In het dorp zelf heb ik niets gevonden, maar vlak voor ik weer de snelweg op ga rijd ik nog even door een buurtschap. Hier staat een melkwagen geparkeerd op een redelijk groot terrein vlak bij twee huizen. Auto geparkeerd en daktent omhoog. Het is 02:00 en ik ga slapen.

Donderdag 4 mei wordt ik wakker rond negen uur. Goed geslapen en weer fit om door te rijden. Op de noordelijke hellingen van het Centraal Massief vallen de eerste regenspetters op de voorruit. Verder Noord-Frankrijk in regent het van tijd tot tijd. Om zes uur ben ik door het buiengebied heen en parkeer om een maaltijdsoep op te warmen en te nuttigen.

Nog ongeveer 409 km om naar huis te rijden. De route gaat binnendoor naar Dinant in België. Het rijdt redelijk goed door. Maar in België lijkt het wel of er tussen de dorpen geen ruimte is om wat vaart te kunnen maken. Ik zie alleen maar verkeersborden met een snelheidslimiet van 50 of 70 km/u met af en toe een variant van 30 km/u.

Richting Hasselt wordt de infrastructuur een stuk beter en tot de Nederlandse grens is de weg vierbaans. In Nederland gaat deze weg over in een tweebaans weg. Via Valkenswaard naar Eindhoven en dan min of meer op de automatische piloot naar huis. Om 01:55 arriveer ik en plaats de auto naast het huis. Even bijkomen en omdat de telefoon nu WiFi bereik heeft stromen de appjes binnen. Veel gaat over het feit dat ik niet bereikbaar ben. Daarom stuur ik een bericht naar de familie-app dat ik thuis ben en in de daktent ga slapen om niemand wakker te maken. Tot mijn verbazing antwoordt Marianne dat ze wakker is en de achterdeur voor mij opent.

Ik ben blij dat ik thuis ben en weer in een comfortabel bed mag slapen.

Einde van een prachtige reis naar en door Marokko.*

 

* Dit verhaal mogen wij met goedkeuring van Harry met jullie delen. Alle credits, foto's en content blijven eigendom van de rechtmatige eigenaar. www.discover4x4.nl

Comments are closed.